Standpunten
Furia

Furia

De ochtend van de internationale Vrouwendag, zondag 8 maart. Radio 1 geeft een forum aan de zogenaamde ‘atypische feministe’ Griet Vandermassen. En die herhaalt haar vertrouwde discours:

Feministen ontkennen de door de evolutie bepaalde gedragsverschillen tussen mannen en vrouwen. Volgens hen zijn alle man-vrouwverschillen het resultaat van patriarchale indoctrinatie. Daardoor dwingen ze meisjes en vrouwen om zich van jongs af aan als mannen te gedragen. 

En zo bewijzen ze die vrouwen geen dienst. Zouden feministen bijvoorbeeld niet beter ijveren voor een betere verloning van zorgberoepen in plaats van vrouwen te pushen om zich in andere sectoren te meten met – van nature ambitieuzere – mannen?

Laten we eens gaan kijken wat er effectief te zien was op de internationale vrouwendag, in België en wereldwijd.

Geen feministes die verpleegsteruniformen van lijven rukken, geen raids op cosmeticawinkels, geen kleine meisjes die manu militairi hun pop moeten inleveren en een oplegger in de handen gestopt krijgen. Wat we wel zagen waren feministes die opkomen voor meer maatschappelijke appreciatie en hoger loon voor overwegend vrouwenberoepen. Tiens, was het dan niet alleen ‘atypische feministe’ Vandermassen die daarvoor had gepleit? 

Kijk, wij hoeven geen specialisten op het vlak van evolutiepsychologie te zijn om te weten dat ‘de wetenschap’ niet zo eenduidig is als de filosofe graag poneert. Als feministische doe- en denktank, volgen we deze discussie al jaren op de voet, met de nodige argwaan en interesse.

Maar haar standpunt over ingebakken gedragsverschillen is écht niet wat ons de gordijnen in jaagt. Zeker niet als dat haar leidt naar standpunten die krak dezelfde zijn als die van de brede feministische beweging.

Wat ons wel ergert? 

Het feit dat deze adept van evolutionaire psychologie zich permanent presenteert als de enige ‘moedige’ en ‘correcte’ stem tegen een feminisme dat alleen bestaat in haar hoofd. 

En ten tweede, dat ze daarvoor een eindeloos en kritiekloos forum krijgt in de media. Twee weken geleden bracht ze in haar vaste column in een van de Vlaamse kwaliteitsbladen het onderzoek van de neurowetenschapper Gina Rippon in diskrediet. Het onderzoek zelf? Niet te vinden in diezelfde krant. Idem rond de Nationale Vrouwendag op 11 november 2019 lazen we in diezelfde krant wat er allemaal fout was met ons programma. En opnieuw was de bron, de inhoud van het programma, niet te vinden in diezelfde krant. De geïnteresseerde lezer moest daarvoor elders terecht.

Door zulke stemmen op een voetstuk te plaatsen en keer op keer een forum te geven, nestelt zich langzaam maar zeker een welbepaald beeld in de hoofden van mensen, van ‘de’ feministe als doctrinaire fanatiekeling die mannen en vrouwen in een genderneutraal keurslijf wilt dwingen. 

Dat beeld maakt op termijn álle feministische strijdpunten verdacht. Ook diegene waarvoor Vandermassen zegt te ijveren.

Daarom onze oproep aan de media: laat deze tegenstem gerust aan het woord, want dat is uw taak. Maar gun haar niet langer het alleenrecht om het beeld van ‘de’ feministe te bepalen. Het feminisme verdient een betere vertegenwoordiger dan een stropop. We zijn met veel, we denken níét allemaal hetzelfde en we zijn altijd bereid tot een gesprek.

Afspraak op de volgende Vrouwendag?


Furia

 

Dit opiniestuk verscheen op 14 april op DeWereldMorgen

Dag 5876 van de quarantaine. Het dagelijkse stramien van studeren, eten en slapen begint mentaal door te wegen. Mijn vrienden zitten ver weg, ik mag mijn lief niet zien en ook de kat vindt al dat thuiswerken nu wel welletjes geweest. Toch heb ik geen recht van klagen; ik heb een dak boven mijn hoofd, er woont geen gewelddadige partner bij mij in en er valt geen directe hulpverlening weg. Het coronavirus mag dan wel dodelijk zijn, ongelijkheid is dat zo mogelijk nog meer. Dat kaartte ook dokter Moreels aan in het programma ‘Topdokters’: “Waar ik bijna de muren van op loop is dat de ongelijkheid van zo'n pandemie enorm in het daglicht wordt gesteld. Ten opzichte van daklozen, mensen zonder papieren, alleenstaande moeders, mensen die technisch werkloos zijn, maar ook de ongelijkheid intercontinentaal”. Daar zat ik dan, veilig in mijn kot, gezellig in de zetel naar de televisie te kijken. Dokter Moreels heeft overschot van gelijk: hoe moet een dakloze immers ‘in zijn kot bijven’ en hoe moet een alleenstaande ouder die technisch werkloos is de rekening betalen? In de media wordt de aandacht gevestigd op de sluiting van bedrijven en horeca – wat uiteraard erg is. Dat ouders voor de keuze staan om hun kinderen met een beperking ofwel thuis zelf te verzorgen zonder gespecialiseerde hulpverlening ofwel in de instelling te laten blijven waar ze hen weken aan een stuk niet kunnen zien, dat is hartverscheurend.

Corona treft iedereen maar de meer kwetsbare groepen in de maatschappij des te meer. Niet iedereen heeft gelijke toegang tot gezondheidszorg en niet iedereen bevindt zich in een veilige thuissituatie. Zo kreeg de hulplijn 1712 in de eerste week dat de coronamaatregelen van kracht gingen 70% meer oproepen over geweld, waarvan het grootste deel familiaal geweld. Om deze problematiek aan te kaarten, ondertekende Furia samen met andere gelijkekansenorganisaties een open brief aan de politiek waarin aangedrongen wordt op concrete actie. Zo zijn brede bewustmakingscampagnes nodig, moeten de hulplijnen versterkt worden met meer professionals en moet de strijd tegen partnergeweld een absolute prioriteit zijn voor politie en justitie. De meest kwetsbare vrouwen, zoals vrouwen met een beperking of vrouwen zonder papieren, vereisen hierbij speciale aandacht. Sterker nog, die aandacht voor kwetsbare groepen zou er ná de lockdown gewoon permanent moeten zijn. Dit haalde dokter Moreels trouwens ook aan. Dat we zouden terugkeren naar ons pre-coronatijdperk is niet alleen onverantwoord maar ook gewoon schier onmogelijk. Het wordt dus dringend tijd dat we beginnen nadenken hoe we onze levenswijze kunnen herorganiseren, hoe er aan politiek gedaan wordt en aan welke thema’s we prioriteit geven – kijk wat de focus op winst ons opgebracht heeft.

Dokters, verplegers, mantelzorgers, thuisverplegers maar ook mensen in de transportsector, supermarktmedewerkers, vuilnisophalers en talloze anderen verdienen alle lof. En niet alleen tijdens deze coronacrisis. Nu is echt duidelijk welke beroepen broodnodig zijn en wat besparingen kunnen teweegbrengen. De Rode Duivels mogen nog zo sympathiek hun supporters een hart onder de riem steken met opbeurende videoboodschappen; als ik nog maar denk aan hun riante lonen zou ik spontaan mijn laptop door het raam keilen. Er is dringend nood aan solidariteit, over alle grenzen heen. Corona mag dan wel alle gesprekken overheersen maar als “de corona in de porseleinkast” – de ongelijkheid die de pandemie in de hand werkt – ongemoeid wordt gelaten, zijn we nog verder van huis. Zelfs al zitten we in ons kot.

Emma Haché – stagiaire bij Furia vzw   

Nu iedereen verplicht binnen zit in deze tijden van corona, gescheiden van elkaar, is het goed om te herinneren aan de kracht van mobilisering. Op 3 april 2020 is het dertig jaar geleden dat abortus in België onder bepaalde omstandigheden niet meer strafbaar werd. Of die gedeeltelijke legalisering van abortus er ook gekomen zou zijn zonder de strijd van de feministische en vrouwenbeweging is uiteraard moeilijk te zeggen. De samenleving was er al lang klaar voor: van vrouwen tot dokters en verpleegkundigen; van rechters en procureurs tot hulpverleners; van abortusbeweging tot publieke opinie. Ook de politieke verhoudingen waren er eindelijk rijp voor, ondanks de grote tegenkanting van koning Boudewijn. Om de wet toch maar niet te moeten ondertekenen, werd hij even koning af maar ondertussen wierp deze hele historie wel een schaduw over de aanzienlijke rol die de feministische beweging speelde in het abortusverhaal.

De vrouw beslist

Zonder énige twijfel te danken aan de feministische strijd is het centrale principe van de wet van 1990: DE VROUW BESLIST. Op “abortus vrij” of “abortus uit het strafrecht” na, was dat principe het beste dat de feministische beweging toen uit de brand sleepte en er is dan ook hard voor geknokt. Lucienne Herman-Michielsens, mede-indienster van het wetsvoorstel, stond open voor de argumenten van de feministische beweging. Deze moest haar eerdere wetsvoorstel uit 1977 niet, dat abortus enkel zou toelaten als de – weliswaar multidimensionaal opgevatte – gezondheid van de vrouw in gevaar was. Het wetsvoorstel van Leona Detiège uit 1978 voor abortus uit het strafrecht sloot beter aan bij de wensen uit de beweging, maar was kansloos.

Op uitnodiging van de feministische abortusbeweging ging Herman-Michielsen op bezoek in het abortuscentrum in Gent, dat toen nog steeds illegaal was. De gang van zaken daar overtuigde haar; in 1985 stond ze mee aan de wieg van het wetsvoorstel Lallemand-Michielsen. Daarin is nog sprake van ‘noodsituatie’, maar zonder verdere precisering en wordt de beslissing bij de vrouw gelegd. Letterlijk: “Er is evenwel geen misdrijf wanneer de zwangere vrouw die door haar toestand in een noodsituatie verkeert, een geneesheer verzoekt haar zwangerschap af te breken”. Hoewel nog in vele opzichten vatbaar voor kritiek, kreeg het voorstel de steun van de brede abortusbeweging en werd het vijf jaar later, na aanslepende heftige politieke debatten, wet. Geen van de voorgaande gesneuvelde wetsvoorstellen was zo vergaand. Voor haar inzet kreeg Herman-Michielsens op de nationale vrouwendag van 1990 een hartverwarmende spontane staande ovatie. Een collectief aangrijpend moment.

Dolle Mina’s  

Het was een bevreemdende paradox. Bij een illegale abortus beslissen vrouwen zelf of ze hun zwangerschap afbreken, zelfs op gevaar voor hun leven. Waarom zouden ze voor een legale abortus dan afstand moeten doen van die zelfbeschikking? Nieuwe autonome vrouwengroepen, zoals Dolle Mina, pikten dit niet. In 1970 eiste Dolle Mina de onmiddellijke legalisering van abortus (dat werd snel “abortus uit het strafrecht”) en “de vrouw beslist”. Zo schreef ze in 1971 dat “het mensonterend is de beslissing aan één of meerdere dokters over te laten, alsof de vrouw een onmondig wezen zou zijn”. Hiermee ging Dolle Mina tegen de stroom in, ook bij vele voorstanders van een legalisering van abortus. De feministische beweging is nadien op die nagel blijven kloppen, mét succes.

Ondertussen is de wet uit 1990 vervangen: in november 2018 trad een nieuwe wet in werking waarin abortus niet langer beschouwd werd als “een misdrijf tegen de orde der familie en tegen de openbare zedelijkheid” en het zo dus uit het strafrecht gehaald werd. Vrouwen moeten nu ook niet meer aangeven dat ze zich in een noodsituatie bevinden om een abortus te laten uitvoeren.

De abortuswet van 1990 is het uiteindelijke resultaat van 20 jaar van activisme, burgerlijke ongehoorzaamheid en onderlinge hulpverlening. Twintig jaar ook van informatie verspreiden over methodes en adressen, van het oprichten van clandestiene abortuscentra, van weerstand bieden aan gerechtelijke vervolgingen en van lobbying. Zoals gezegd hadden de feministische en vrouwenbeweging vele medestanders – ook politieke – maar was het moeilijk om hen het principe van “de vrouw beslist” of “baas in eigen buik” te doen aanvaarden.

Voorwerp van strijd

En de discussie over abortus loopt ook vandaag nog. Zo is de wetswijziging van 2018 eerder symbolisch omdat abortus buiten het wettelijk bepaalde kader nog steeds strafbaar blijft (lees: boetes en gevangenisstraffen). Aan bestraffing en termijn verandert zeer weinig. Alle specifieke strafmaatregelen zouden dan ook moeten verdwijnen. Ook wordt er oeverloos gediscussieerd over een eventuele optrekking van de wettelijke termijn van 12 weken. Furia schaart zich achter een versoepeling van de termijn  maar blijft vooral hameren op de taboesfeer die nog steeds rond abortus hangt en op de noodzaak van het erkennen van de specifieke contexten waarin vrouwen zich bevinden als ze een abortus willen laten uitvoeren. Bij die debatten over eventuele termijnverlenging worden die specifieke contexten (en bijgevolg de zelfbeschikking) nog te vaak over het hoofd gezien.   

Feministische strijd blijft in het abortusdebat dan ook onontbeerlijk. Opdat een volledige decriminalisering van abortus een mooie kaars op de verjaardagstaart mag worden en geen fopkaars zoals de huidige symbolische wetgeving nu voorstelt.

 

Emma Haché en Meryem Kanmaz

Furia

 

Verscheen op 6 april 2020 op DeWereldMorgen

Feministisch statement

Furia ondertekende mee de oproep voor een inclusief feministisch beleid in de aanpak van COVID-19. De ondertekende organisaties roepen overheden op om te handelen in overeenstemming met mensenrechtennormen in hun antwoord op COVID-19, en de principes van gelijkheid en niet-discriminatie te verdedigen bij gemarginaliseerde groepen - vrouwen, kinderen, ouderen, mensen met een handicap, mensen met een zwakkere gezondheid, daklozen, geïnstitutionaliseerde mensen, LGBTQI+, vluchtelingen, migranten, mensenrechtenactivisten, rurale bevolking, inheemse bevolking, mensen zonder papieren en mensen in conflict en oorlogsgebieden. Een feministisch beleid erkent en geeft prioriteit aan de noden van de meeste kwetsbaren in onze maatschappij. Bovendien is het, naast de reactie op deze pandemie, noodzakelijk voor de ontwikkeling van een vredevolle, inclusieve en welvarende gemeenschap binnen mensenrechtengestuurde staten.

Het is noodzakelijk dat overheden gebruik maken van een mensenrechtenrespecterende en intersectioneel gebasseerde aanpak om de toegang te waarborgen voor iedereen tot de nodige informatie, ondersteuning en middelen tijdens de huidige crisis. We erkennen 9 sleutel aandachtsgebieden in de context van de COVID-19 crisis. Je kan ze lezen via deze link (in het Engels). De korte omschrijvingen van uitdagingen en aanbevelingen houden rekening met levenservaringen van mensen in kwetsbare posities - in het bijzonder vrouwen en meisjes die buitensporige gevolgen ervaren door hun geslacht, gender en seksuele geaardheid . Ze ondersteunen beleidsmakers in de zoektocht naar oplossingen die de ongelijkheden en de kwetsbaarheden van deze groepen niet vergroten, maar mensenrechten verzekeren. 

Deze richtlijnen zijn geen vervanging voor het betrekken van vrouwen en meisjes en andere gemarginaliseerde gemeenschappen in het maken van beslissingen, maar een motivering voor overleg en het belang van diversiteit in leiderschap.

Mei 2019. De koude rilling die mij over het lijf liep nadat ik het nieuws vernam over de moord op studente Julie Van Espen vertaalde zich in een collectieve schokgolf. Er werd gezegd dat Julie – die op een jaagpad van haar fiets gesleurd werd toen ze op weg was naar vriendinnen – op het verkeerde moment op de verkeerde plaats was. Toch kwam al snel hevige tegenreactie: de enige die op het verkeerde moment op de verkeerde plaats was, was Julies moordenaar. Hij werd reeds verschillende malen veroordeeld voor zedenfeiten en liep in afwachting van zijn proces op vrije voeten rond – begrijpen wie begrijpen kan. Jammer genoeg moest er eerst zo’n gruwelijk voorval gebeuren om geweld op vrouwen terug volop in de schijnwerpers te zetten; want Julie is niet alleen. Volgens de blog ‘Stop Féminicide’, die grondig allerlei nieuwskanalen doornam, kwamen er in België de voorbije drie jaar namelijk 102 vrouwen om door femicide; ze werden vermoord louter omdat ze vrouw waren.


De thematiek leeft. In november nog kwamen meer dan 10 000 mensen de straat op om te protesteren tegen geweld op vrouwen en opende deze gebeurtenis – samen met Julies verhaal – zelfs het jaaroverzicht van de VRT. Ondertussen ligt er ook een voorstel op tafel van de Vrouwenraad om femicide als apart misdrijf te laten opnemen in de strafwet, naar het voorbeeld van Latijns-Amerika. Hiermee wil de Vrouwenraad niet alleen de bespreekbaarheid van het thema verhogen maar ook pogen om officiële cijfers te verkrijgen over het aantal femicides in ons land. Minister van gelijke kansen Muylle vindt dit voorstel dan weer te symbolisch en ijvert eerder voor concrete maatregelen op het terrein. Ze wil er bijvoorbeeld werk van maken om in iedere provincie zorgcentra voor seksueel geweld op te richten, naast de bestaande centra in Gent, Luik en Brussel; dit beklemtoont Furia al jaren. Daarnaast maakt Vlaams minister voor Justitie en Handhaving Zuhal Demir 6 miljoen euro vrij voor justitieassistenten, zodat slachtoffers van seksueel geweld een betere juridische begeleiding kunnen krijgen. Ze hamert erop dat ook daders een betere begeleiding moeten krijgen; een risicotaxatie zou hierbij al een stap in de goede richting kunnen zijn. In Nederland zijn gestructureerde risicotaxaties bijvoorbeeld een gangbare praktijk en al sinds de vroege jaren 2000 ijvert Furia voor een goede dadertherapie. Het feit dat België achterop blijft hinken, doet slachtoffers dus allesbehalve eer aan.


Op het voorstel van de Vrouwenraad kwam mede de kritiek dat het zou ingaan tegen het gelijkheidsbeginsel: bestraf je een vrouwenmoord immers zwaarder dan een ‘gewone’ moord? Nu wrong hier voor mij ook het schoentje, want wat heeft Julie van Espen aan symboliek? Ik ging daarom mijn oor te luister leggen bij de Vrouwenraad en kwam tot nieuwe inzichten. Voor de Vrouwenraad is het dan wel van belang om femicide als apart misdrijf te laten opnemen, toch hechten ze vooral waarde aan een duidelijke typologie. In Latijns-Amerika, waar femicide bij wet verankerd is, verschilt de definitie van femicide van land tot land. In Mexico moeten slachtoffers bijvoorbeeld sporen vertonen van seksueel geweld voor er van femicide gesproken kan worden en zulke onduidelijkheden wil de Vrouwenraad vermijden. Een goede typologie – gaande van intrafamiliaal geweld tot moord door een onbekende – moet ervoor zorgen dat de specifieke contexten van vrouwen in rekening genomen worden en dat er meer middelen vrijgemaakt worden voor begeleiding en preventie. De Vrouwenraad maakte mij duidelijk dat de symboolwaarde van hun voorstel sterk verweven is met de praktijk. Het lijkt me dan ook maar logisch dat hun voorstel alle aandacht krijgt die het verdient. Opdat het een vanzelfsprekendheid mag worden dat de preventie en bestraffing van geweld op vrouwen hoog op de agenda staat en opdat er terug onbezorgd langs jaagpaden gefietst kan worden.

 

Over verwachtingen en jaagpaden langs ’t kanaal

Ik moet bang zijn van het donker

en zeker van de nacht.

Ik moet bang zijn van de blikken

en het onheil dat mij wacht.

Mag ik dan nog even

niet als een vogel in een kooi,

mijn vrijheid volop leven

niet als dupe

niet als prooi?

 

Emma Haché, stagiaire Furia en studente Master in Gender en Diversiteit

Sinds kort heeft de internationale vrouwenbeweging de antikapitalistische roots van de Vrouwendag opnieuw ontdekt. In navolging van de massale Poolse vrouwenstaking tegen de criminalisering van abortus op een Zwarte Maandag in 2016, de Argentijnse #NiUnaMenos beweging tegen patriarchaal geweld en femicides en de Amerikaanse Women’s March tegen het misogyne presidentschap van Donald Trump, culmineerde dit militant feministisch reveil op acht maart 2017 in de eerste Internationale Vrouwenstaking (IVS). Gesterkt via nieuwe allianties en politieke bondgenootschappen organiseerden vrouwen wereldwijd collectieve protestacties, sit-ins, walk outs, stakingen en betogingen tegen neoliberale besparingsmaatregelen, tegen discriminatie op de arbeidsmarkt, tegen de dodelijke cocktail van racisme, seksisme en transfobie en tegen patriarchaal geweld in zijn vele vormen en gedaanten: huiselijk geweld in de slaapkamer, obstetrisch geweld in het verloskwartier, seksueel geweld op straat en op het werk, maar ook het structureel geweld van de staat en de markt.

Lees hier het artikel van Furia-lid Siggie Vertommen

Het Instituut voor de Gelijkheid van Vrouwen en Mannen ontving al meer dan duizend klachten over de seksistische uitspraken van Jeff Hoeyberghs tijdens een lezing op uitnodiging van de studentenclub KVHV-Gent. Dat is een belangrijk signaal. 

Het toont niet alleen het groeiend maatschappelijk draagvlak om seksisme en discriminatie aan te pakken, maar ook de ernst van de uitspraken. Wat Jeff Hoeyberghs doet met zijn publieke hyper-seksistische uitspraken is niet minder dan ‘aanzetten tot haat, discriminatie en geweld’. Dat is bij wet verboden. Het zou onaanvaardbaar zijn als hij hiermee ongestraft wegkomt.

Te omslachtige procedure 

De klachtenregen blijft niet zonder gevolg. Het Instituut voor de Gelijkheid van Vrouwen en Mannen zal zich burgerlijke partij stellen. Een rechter onderzoekt dan of de uitspraken een schending zijn van zowel de antidiscriminatie- als seksismewet.

De seksismewet omschrijft seksisme als al die gebaren of handelingen die minachtend of vernederend zijn en iemand reduceren tot zijn of haar geslacht. Ze viseren een persoon. Dat is hier mogelijks niet het geval omdat Jeff Hoeyberghs het over vrouwen in het algemeen had. Zijn uitspraken vallen ontegensprekelijk wel onder de antidiscriminatiewet. Ze zetten aan tot haat, discriminatie en geweld tegenover vrouwen. Als een mondeling verkondigde mening kunnen deze uitspraken vervolgd worden voor de correctionele rechtbank. 

Waren ze evenwel neergeschreven, dan moest dat via een procedure voor het hof van Assisen omdat het dan om een drukpersmisdrijf gaat. In de praktijk gebeurt dat niet omdat het te omslachtig is. Een geluk bij een ongeluk dus. Zo is een schizofrene situatie ontstaan:Alleen voor mondelinge seksistische uitspraken riskeer je vervolgd te woren, met geschreven seksisme kom je weg.

Wetswijziging 

Er bestaat nochtans een eenvoudige oplossing voor dit probleem. In 1999 werd racistische en xenofobe geschreven haatspraak gecorrectionaliseerd. Dat maakte effectieve vervolging voor de correctionele rechtbank mogelijk. Daarom roepen wij als vrouwenorganisaties onze parlementsleden op om ook seksistische geschreven haatspraak te correctionaliseren. In de lijst van grondwetsartikelen die voor herziening vatbaar verklaard werden, is het artikel over drukpersmisdrijven opgenomen. Het parlement en de toekomstige regering kunnen dus perfect werk maken van de correctionalisering van geschreven seksistische haatspraak.

Internationale wetgeving zet hen daartoe ook aan. In maart keurde het comité van de ministers van de Raad van Europa een aanbeveling goed over de preventie en aanpak van seksisme. Die aanbeveling vraagt de lidstaten expliciet om wetgeving te ontwikkelen die seksisme en seksistisch gedrag veroordeelt en bestraft. De Raad van Europa maakt ook uitdrukkelijk de koppeling tussen seksisme en geweld. Alledaags seksisme verlaagt de drempel voor discriminatie en geweld op meisjes en vrouwen. Daarom zijn de publieke uitspraken van Jeff Hoeyberghs onaanvaardbaar. De Raad van Europa haalt trouwens ook sociale media aan als actieterrein. En daarvoor is die correctionalisering nodig. 

Conservatief wereldbeeld

Het is belangrijk om te bekijken of correctionalisering ook voor andere discriminatiegronden aangewezen is, zoals voor homo- en transfobie. De feministische strijd tegen seksisme en de strijd tegen homo- en transfobie gaan immers hand in hand. Dat blijkt broodnodig in Europa. Zo stelde Polen onlangs LGBT-vrije zones in en legde het de seksuele opvoeding aan banden. Hongarije schrapte genderstudies aan de universiteit. 

Dat past in de opmars van een conservatief wereldbeeld dat traditionele rollen voor vrouwen en mannen naar voren schuift: mannen zijn de kostwinner; vrouwen in de eerste plaats moeders. Binnen die ideologie is een relatie enkel mogelijk in de vorm van een huwelijk tussen een man en een vrouw. Alle andere relatievormen zijn uitgesloten.

Vrijheid van meningsuiting

Onder het mom van de vrijheid van meningsuiting gaf het KVHV Jeff Hoeyberghs een forum. Een controversiële mening uiten, is evenwel iets anders dan aanzetten tot haat, discriminatie en geweld tegenover een bepaalde groep. Het KVHV heeft ook boter op het hoofd, want het heeft de lezing, inclusief instemmend gelach, doelbewust verspreid op de sociale media zonder ook maar één enkele kritische vraag te stellen. Maar of ze daarvan wakker liggen? Ze zijn er alvast in geslaagd om het onderliggend conservatief wereldbeeld weer eens in de kijker te plaatsen. 

De correctionalisering van seksistische haatspraak zou het pad effenen om effectief op te treden en de rechten van álle vrouwen en LGBTQ’s te verdedigen en in het bijzonder van alle groepen die geviseerd worden door haatspraak. Het zou ook toelaten om de internettrollen aan banden te leggen die vrouwen met een mening van het internet wegpesten door hen te overladen met seksistische commentaren. Pas dan zal er echt vrijheid van meningsuiting zijn voor iedereen. 

Sofie De Graeve, Furia

Magda De Meyer, Vrouwenraad

Sarah Scheepers, Ella

Bieke Burnelle en Ciska Hoet, RoSa

19 november 2019 om 16u37

Herbeleef de Vrouwendag 2019

De Vrouwendag van 2019 vond plaats in Antwerpen en had als centraal thema bondgenootschap. Hoe het beleid daar inspiratie kan uit halen, legt Sofie De Graeve, woordvoerster van Furia, uit in dit opiniestuk op Knack. Het volledig eisenpakket van Furia met daarin een oproep om bruto nationaal welzijn centraal te stellen, kan je downloaden onderaan deze pagina en de lezing van Camille Barbagallo kan je lezen op de Wereld Morgen.

Blader door de foto's van de Vrouwendag via het fotoalbum op onze facebookpagina, met dank aan Intvis Arts, en ontdek het divers programma. Wil je checken wat er zich allemaal afspeelde op de Vrouwendag? Het programmaboekje is ook onderaan deze pagina te downloaden of lees het verslag op DeWereldMorgen.

 

Tot volgend jaar in Gent?

12 november 2019 om 09u09

Opinie: We laten het niet blauwroze

Griet Vandermassen heeft het duidelijk gehad met het feminisme (alvast het feminisme dat Furia uitdraagt): saai, autoritair, onwetenschappelijk en nog wel een en ander (DS 9 november). Ze getuigt daarbij niet van een erg nauwkeurige lezing van dat feminisme. Enkele recht­zettingen en bemerkingen.

Hoezo, #MeToo dreigt alle spannends uit de wereld te halen en iedereen in dezelfde mal te duwen? #MeToo gaat over vrouwen die reageren op seksuele intimidatie. Over heel veel vrouwen die daarop reageren. Seksuele intimidatie is niet hetzelfde als een troostende arm om een schouder slaan en niet hetzelfde als een knipoog - al kan het geen kwaad te beseffen dat niet elke knipoog op straat fijn is om te ontvangen.

Het feminisme heeft geen einddoel of blauwdruk. Het zegt niet dat de wereld 'af' is als jongens en meisjes evenveel met poppen spelen.

Of als elk beroep in gelijke mate door mannen en vrouwen wordt uitge­oefend. Of als iedereen op de een of andere mysterieuze manier 'genderneutraal' is geworden (wat dat dan ook moge betekenen).

Simplismen vermijden

Ik daag Vandermassen uit om het tegendeel aan te tonen, maar wat het feminisme zo'n open en niet-autoritaire beweging maakt, is net dat het dat soort simplismen uit de weg gaat. Het duwt geen mensen in een mal, maar reageert wanneer de samen­leving dat doet. Wanneer poppen op de 'meisjespagina's' van speelgoed­catalogi terechtkomen (en een jongetje dat er een kiest van z'n mama te horen krijgt dat hij 'toch geen homo wil worden' - en jawel, dat gebeurt nog vandaag). Wanneer werk en kinderopvang zo zijn georganiseerd dat het bijzonder waarschijnlijk is dat de actuele verschillen in arbeidsmarktparticipatie (en dus in inkomen en armoederisico) tussen vrouwen en mannen niet hun diepste wezen weerspiegelen.

Wat dat diepste wezen betreft, Vandermassen en co. mogen het dan voorstellen alsof er een wetenschappelijke consensus bestaat over de 'diepe biologische wortels' van 'typische neigingen en voorkeuren van beide seksen', maar inmiddels vinden wij vlotjes boeken en artikels die op wetenschappelijk onderbouwde wijze nuances aanbrengen bij dat soort onderzoek of het zelfs overtuigend op de helling zetten.

Op z'n minst is er dus discussie, in de wetenschappelijke wereld, over hoe het nu zit met de invloed van biologie en omgevingsfactoren, en de ­interactie tussen beide. Zo toont de psychologe en filosofe Cordelia Fine heel goed aan hoe verrijkend en onontbeerlijk het is om de invloed van socialisatie en omgeving mee te nemen in onderzoek naar sekseverschillen.

En stel nu nog dat we enkele voorkeuren en neigingen ontdekken waarin mannen en vrouwen (we zetten nu even opzij dat we anno 2019, met een minimum van wetenschappelijke kennis, wel weten dat de ­sekseverschillen niet zo binair zijn) gemiddeld van elkaar verschillen, en vaststellen dat die verschillen minstens deels biologisch bepaald zijn. Wat dan? Zit er een gemiddelde in de schoolbanken? Hebben we een gemiddelde als collega? Worstelt er ergens een gemiddelde met de vraag hoe werk en gezin te combineren? Of gaat het telkens weer om mensen in al hun individualiteit, die voortdurend in interactie zijn met een samen­leving die de ene keuze gemakkelijker maakt dan de andere, een samen­leving waarin de keuzewaaier breder is voor de ene dan voor de andere?

Barrières wegnemen

We kunnen ervoor kiezen om alles blauwroze te laten, op Griet Vandermassen en co. vertrouwen om te weten wat de diepe verlangens en wensen zijn van m/v (zonder x), en iedereen ten zeerste aanmoedigen zich daaraan te houden. (Een beetje zoals 19de-eeuwse wetenschappe­lijke inzichten over sekseverschillen bijdroegen tot een lichter programma wiskunde voor meisjes en een verplicht vak huishoudkunde en 75 jaar wachten op volwaardig hoger middelbaar onderwijs.) Of we kunnen daarvoor bij al die m/v/x te rade gaan en streven naar een samen­leving die zo veel mogelijk barrières wegneemt om die grote diversiteit aan bod te laten komen. En wat ons betreft is dat een samenleving waarin die ruimte voor diversiteit gepaard gaat met een zo groot mogelijke gelijkheid tussen mensen. Wie is dan autoritair?

Els Flour, bestuurslid Furia

Deze opinie werd gepubliceerd in De Standaard op 12/11/2019

 

Figuur 1
Of die hoofddoek dan geen teken van onderdrukking is? Of moslima’s niet schromelijk in de steek gelaten worden door organisaties die de keuzevrijheid van vrouwen verdedigen? Alsof de islam en vrouwenemancipatie te verzoenen vallen? Goed gek, zo’n ‘feministes’ - Furia voorop!

In 2006 zag het VOK – nu Furia – hoe politici en opiniemakers zich plots met het feminisme bezighielden. Hun standpunten kwamen neer op: "echte emancipatie is seculier, godsdienst past daar niet in ". Wie een ander soort bevrijdingsproces voorstond, dwaalde. De overtuiging dat de islam de gelijkheid van mannen en vrouwen in België bedreigde, werd bon ton. VOK/Furia antwoordde in Een feministische visie op multiculturaliteit met een pleidooi voor een meerstemmig feminisme, opgebouwd rond kernwoorden als solidariteit, gelijkheid, autonomie en respect. Er is meer dan één feminisme.

De wereld draait voort, het debat woedt verder. Vandaag voeren seculiere en moslimfeministes (nog steeds) samen actie tegen hoofddoek- en boerkiniverboden. Vrouwen en mannen van kleur stellen (nog altijd) het latente racisme in onze samenleving aan de kaak. De weerstand tegen hun aanklacht blijft groot, de luisterbereidheid gering. Toch moeten we blijven praten, ook als we van mening verschillen. Net daarom: een nieuwe brochure.

Met Furia’s kijk op feminisme en antiracisme anno 2019.

Pagina 12 van 19

SCHRIJF JE IN VOOR ONZE NIEUWSBRIEF

Na het invullen van dit formulier ontvangt u van ons nieuwsupdates en informatie over onze activiteiten zonder verdere verplichtingen. U kan zich steeds uitschrijven via een link onderaan elke e-mail die u van ons ontvangt.

FURIA OP FACEBOOK

               Vlaanderen verbeelding werkt vol zwart