Nieuws

Toon items op tag: Furia

30 juli 2020 om 15u20

Paula Marckx (1926-2020)

Ze is in hetzelfde jaar geboren als mijn moeder, en als Marilyn Monroe, als de Queen of England, en als mijn schattige schoonmoeder Paula Swinkels, deze Paula Marckx.

Nog 3 jaar geleden bracht ze een boek uit, “Jonger ouder worden”. Ze was niet van plan snel op te stappen, een paar dagen geleden was het toch ineens zover.

Wie was Paula Marckx?

Met zo’n naam vraag je je vanzelf al af of ze één of andere revolutie heeft ontketend, en was ze misschien een feministe?
Dat was ze niet, ze bleef het zelf verklaren:  ik ben een vrouw als iedere andere vrouw. Dat is spijtig, want haar naam blijft verbonden aan het “Marckx-arrest” van het Europees Hof voor de rechten van de Mens van 13 juni 1979. Dat arrest veroordeelde, op vraag van Paula Marckx, de Belgische Staat omdat hij de ongehuwde moeder, of nauwkeuriger gezegd de moeder die niet gehuwd was met de vader van het kind, discrimineerde. De discriminatie bestond erin dat deze moeder haar kind niet het statuut van wettig kind kon geven. Dat was onmogelijk, het kind werd automatisch een “onwettig kind”, ook genoemd een “natuurlijk kind”. Dat betekende dat het geen deel kon uitmaken van de familie van de moeder en het dus van die familie niet vanzelf kon erven.

Het onwettig karakter van het kind betekende verder dat het geen wettelijk beschermd erfdeel had tegenover zijn ouder/s (geen “reservatair erfgenaam” was). Het onwettig kind had dus absoluut niet dezelfde rechten als een kind dat bij twee met elkaar gehuwde ouders werd geboren. De moeder moest daarentegen liefst twee gerechtelijke procedures doorlopen opdat het kind officieel minstens als het hare zou worden erkend.

Alle kinderen, wettige kinderen

Paula Marckx kwam daartegen in opstand. Ze was geen Bom-moeder (Bewust Ongehuwde Moeder), op haar 47 werd ze per geluk zwanger en ze kende de vader niet, zo vertelde ze zelf.

In die jaren als vrouw alleen een kind krijgen was speciaal maar niet zo zeldzaam. Wat maatschappelijk een belangrijker fenomeen was, was dat jonge mensen niet meer trouwden, maar ongehuwd gingen samenwonen. De kinderen die zij kregen confronteerden hen met ongelijke rechten en ook met onsympathieke gerechtelijke formaliteiten. Om te beginnen moest de moeder haar kind na de bevalling erkennen, via een procedure bij de vrederechter. Die stelde een familieraad samen om toe te zien op haar alleenstaand ouderschap (dat “voogdij” werd genoemd) en belangrijke beslissingen over het kind te valideren. In die familieraad zat een toeziende voogd die, enkel in het belang van het kind, het recht had om haar beslissingen als moeder aan te vechten. Na de procedure van erkenning moest Paula Marckx haar dochter Alexandra via nog een andere procedure adopteren om haar haar familienaam en erfrechten te geven.

Op 31 maart 1987 kwam er een nieuwe wet op de afstamming die deze verplichtingen afschafte voor de moeder die een kind kreeg buiten het huwelijk en alle kinderen gelijkschakelde. De wet schrapte de categorie “onwettige kinderen”, voortaan werden alle kinderen wettige kinderen. Minstens één ouder stond altijd vast, de moeder. Als ze gehuwd was werd de echtgenoot de vader, zonder enige formaliteit. De wet van 31 maart 1987 heeft meteen de kinderen geboren binnen en buiten een huwelijk volledig gelijkgeschakeld. Ze kregen dezelfde rechten tegenover hun ouder/s als kinderen die geboren werden bij klassiek gehuwde ouders.

In 1983, 4 jaar na het Marckx-arrest, werden in België nog 6.699 natuurlijke kinderen geboren. In 1984 werden in totaal 10.143 natuurlijke kinderen erkend. De familieraad heeft nog langer bestaan dan de onwettige kinderen, tot de wetten van 27 maart en 29 april 2001 hem afschaften.

De wet van 1987 die de kinderen gelijke rechten gaf ongeacht de situatie van hun ouders bij de geboorte kwam er niet na vrouwenprotest. Wellicht heeft de ontdekking van de performante DNA-testen een grote rol gespeeld. Zolang die niet op punt stond, liep een man in het huwelijk het risico om een kind toegeschoven te krijgen dat biologisch niet het zijne was, een kind gemaakt met sperma dat niet van hem was dus. Over die mogelijke "kroostverwarring" is nogal wat rechtskundige inkt gevloeid. Die teksten vormden een slappe vlag die veel verdriet van moeders, vaders en kinderen, veel familiegeheimen en taboes verborg.

De wetswijziging van 1987 zat zeker in de tijdsgeest, meer vrouwenrechten moesten en zouden er komen. Een "Expowet" gaf al in 1958 aan de gehuwde vrouw, die tot dan door te trouwen handelingsonbekwaam werd zoals een minderjarige, voor het eerst het recht om haar eigen loon te ontvangen op een eigen bankrekening. De wet van 14 juli 1976 gaf de vrouw binnen het huwelijk dezelfde rechten als de man (voordien was hij ook wettelijk de baas). In 1979 veroordeelde het Brusselse Hof van Beroep een man wegens verkrachting van zijn echtgenote. Dat was nieuw, zolang "bestond" verkrachting niet binnen het huwelijk. Deze man had het wel erg bont gemaakt: hij had bovendien zijn exploten gefilmd en zo zelf gezorgd voor bewijsmateriaal.

Ook het schrappen van het verbod op zwangerschapsonderbreking hing al jaren in de lucht. In 1973 bekwam de actieve vrouwenbeweging als toegeving dat men het verbod op reclame en informatie over anticonceptiva uit de strafwet haalde. Het verbod op zwangerschapsonderbreking verdween pas in 1990.

Véél betogingen zijn daaraan te pas gekomen, betogen was toen meer in de mode dan nu: tegen de nucleaire energie (geen veilige opslag van het afval mogelijk), geen raketten op onze bodem, geen aankoop van dure F16-vliegtuigen, geen discriminatie van een lesbische leerkracht enz., vrouwen tegen de crisis. Allemaal aanleidingen om met muziek en spandoeken te defileren in de straten van Brussel en de andere grote steden. Ook tal van eisenpakketten en memoranda hebben we geschreven aan de politici.

Ferme niet-feministe

Paula Marckx verkondigde "loud and clear" dat ze geen feministe was. Ze verbond zich liever met een paar “supersenioren” in het interview dat ze 3 jaar geleden gaf over haar boek Jonger Oud Worden (verschenen in het CM-ledenblad). Ze blijft het herhalen in een interview door het Nieuwsblad (12 juni 2020): aan mijn lijf geen feminisme. “Ik ben niet iemand die in een stoet gaat wandelen. Als je een hele groep mensen nodig hebt om te protesteren, dan ben je niet sterk. Dan zet je jezelf in een minderheidspositie. Je geeft dan toe dat je minder sterk bent. Dan sta je allemaal te roepen tegen één man. Je kan op je ééntje veel meer bereiken”.

Wat jammer, we hadden haar graag in de armen gesloten. De eerste vrouw die een procedure in Straatsburg won tegen de Belgische Staat, een vliegbrevet haalde, mannequin was voor Nathan, condoomautomaten invoerde…  Een maatschappelijk geslaagde alleenstaande moeder, ferm! 

We zijn er wel zeker van dat feminisme en solidariteit geen luxe zijn, en geen zwaktebod: de levenskwaliteit van vrouwen en van de hele maatschappij zal maar verbeteren als we allemaal de rangen sluiten en samenwerken. De rechtspraak kan fouten aan het licht brengen, en soms tot een betere wet leiden, maar wetten moeten nog voorgesteld worden door politici, en wie zal hun duidelijk zeggen waar de prioriteiten moeten liggen?

Daar zijn wij voor, vrouwen die samenwerken om hun situatie te onderzoeken, verbeteringen voor te stellen en zich laten horen/zien/lezen. Wij doen dat met FURIA voor vrouwen die minder geluk hebben in het leven dan Paula met haar fantastische schoonheid, uitstraling, dynamisme, optimisme en een levensverhaal om u tegen te zeggen. Veel vrouwen hebben niet zoveel geluk, doordat ze op de verkeerde plaats zijn geboren, in een oorlogssituatie bijvoorbeeld. In ons eigen land treffen armoede, ziekte, depressie, en niet te vergeten agressie in al haar vormen (verbale, fysieke, seksuele) meer vrouwen dan mannen. Alleenstaande moeders scoren overal het hoogst qua kwetsbaarheid (werkloosheid, gezondheid, armoede). Als je pech hebt, is het goed te voelen dat er velen achter jou staan en er mee voor strijden dat jouw situatie ook verbetert. Dat één vrouw erin slaagt aan grote miserie te ontsnappen, is een goede zaak. Hoe zorgen we ervoor dat dit voor meer vrouwen gaat gelden? 

Paula, we doen meer dan op straat komen en betogen, en toch ferm bedankt hoor!

Liliane Versluys, advocate, lid van FURIA

Gepubliceerd in Algemeen

Laten we beginnen met filosofe Griet Vandermassen gerust te stellen ( DM 4/7 ). Bij Furia - volgens haar definitie uit het kamp der ‘klassieke feministen' – hebben we geen fobie voor genen of hormonen. We lazen al een en ander over natuur of cultuur ter verklaring van man-vrouwverschillen en het is duidelijk: biologische én sociale factoren sturen het menselijke gedrag op complexe wijze. Die complexiteit maakt het op het niveau van concreet individueel gedrag voorlopig moeilijk tot onmogelijk om aan te geven waar biologie stopt en het sociale begint of omgekeerd. Nature nurture nietwaar.

Griet Vandermassen zit niet verlegen om een boude uitspraak. Dat blijkt wanneer ze de gendergelijkheidsparadox voorstelt: in landen waar seksegelijkheid een soort toppunt bereikt (België bijvoorbeeld), zouden meisjes eindelijk ‘vrij' kiezen voor hun aangeboren interesses, die ver zouden liggen van techniek en wetenschap, terwijl ze er in armere landen ‘van moetens' wel voor zouden opteren. Van een beperkte en eurocentrische ideologie of visie gesproken. Nog erger wordt het wanneer ze ervoor kiest om seksisme en racisme te benoemen in hun ‘omgekeerde' vorm: vrouwen die mannen kleineren of mensen van kleur die zich kritisch uitlaten over witte mensen. Waarbij ze het hele kader van structurele ongelijkheid negeert dat zo bepalend is om te spreken van seksisme en racisme.

Vandermassen verwijt “klassieke feministen” dat ze dader-slachtofferstereotypes in stand houden. We kijken nochtans niet zo individueel naar ongelijkheid (al putten we wel uit de concrete ervaringen van mensen). We zijn nog steeds overtuigd (en velen met ons) van de onderdrukkende patriarchale structuren in deze kapitalistische maatschappij en denken niet dat het huidige aandeel vrouwen in de werkende bevolking en in deeltijdse jobs, de lage lonen in zorgjobs, de loonkloof in het algemeen... intrinsiek vrije keuzes zijn. Ja, vrouwen hebben de kracht om te ageren en een actieve rol op te nemen in hun leven. Maar de kracht van individuen in een systeem dat van in het begin niet voor hen is opgebouwd, heeft zijn limieten. Net daarom is feminisme nog nodig, omdat in dat systeem zaken zoals de loonkloof, buitenproportioneel geweld op vrouwen, ongewenst seksueel gedrag, het schipperen tussen werk en gezin, schering en inslag zijn. Dit is geen kwestie van individuen of niet gegrepen kansen maar een structurele discriminatie.

Aan het einde van het interview getuigt de filosofe over het seksueel geweld waarvan ze als jonge vrouw het slachtoffer was. Quote: “Mannen en vrouwen interpreteren elkaars signalen soms heel anders”. Het is een pijnlijke vaststelling voor de jonge vrouw die dit moest meemaken, en voor alle vrouwen die dit vandaag nog meemaken. Dat het net niet om foute interpretaties gaat, maar over machtsongelijkheid, is een van de grote realisaties van de #MeToo-beweging. Niemand zou nooit en nergens tot een seksuele handeling gedwongen mogen worden. Dat we plots alles grensoverschrijdend vinden, is een groteske interpretatie. Leve het flirten, leve het leven buiten de heteronormatieve norm, leve het vrijelijk beleven van je seksualiteit - maar met duidelijke consent.

Furia kan zich niet vinden in ‘het feminisme' dat Vandermassen voorstelt. We twijfelen zelfs of Vandermassen wel weet waar ‘de feministen' vandaag mee bezig zijn. Furia noemt zich kritisch, feministisch, solidair, staat voor een intersectioneel feminisme en draagt waarden als vrijheid en gelijkheid hoog in het vaandel. Vandermassen oordeelt dat onze aandacht voor culturele en structurele verklaringsgronden voor sekseongelijkheid per definitie ‘ideologisch' en emotioneel zou zijn, en haar biologische premisses bij uitstek rationeel en wetenschappelijk. Zou het?

Iris Verschaeve

 

Dit opiniestuk verscheen op 8 juli 2020 in De Morgen.

Gepubliceerd in Algemeen
19 november 2019 om 16u37

Herbeleef de Vrouwendag 2019

De Vrouwendag van 2019 vond plaats in Antwerpen en had als centraal thema bondgenootschap. Hoe het beleid daar inspiratie kan uit halen, legt Sofie De Graeve, woordvoerster van Furia, uit in dit opiniestuk op Knack. Het volledig eisenpakket van Furia met daarin een oproep om bruto nationaal welzijn centraal te stellen, kan je downloaden onderaan deze pagina en de lezing van Camille Barbagallo kan je lezen op de Wereld Morgen.

Blader door de foto's van de Vrouwendag via het fotoalbum op onze facebookpagina, met dank aan Intvis Arts, en ontdek het divers programma. Wil je checken wat er zich allemaal afspeelde op de Vrouwendag? Het programmaboekje is ook onderaan deze pagina te downloaden of lees het verslag op DeWereldMorgen.

 

Tot volgend jaar in Gent?

Gepubliceerd in vrouwendag
19 augustus 2019 om 15u43

Nationale Vrouwendag 11 november 2019

Dit jaar vond de Nationale Vrouwendag plaats in 't Werkhuys in Antwerpen op adres Zegelstraat 13, 2140 Borgerhout! Hieronder vind je een overzicht van het programma. Voor een meer uitgebreide uitleg vind je onderaan het volledig programmaboekje. Op facebook kan je de foto-album van deze strijddag bekijken. 

Programma

Het volledige programmaboekje is onderaan deze pagina te downloaden.

Timetable Vrouwendag 2019

 

LEZING & INTERVIEW 

Camille Barbagallo (Universiteit Leeds) en Khadija Hyati (Nederland) Lees hier de toespraak van Camille Barbagallo

Camille Barbagallo, experte in reproductieve arbeid of het zorgende en huishoudelijke werk dat de samenleving draaiende houdt. Barbagallo onderzoekt hoe sekse, zogenaamd ras en klasse de organisatie van reproductieve arbeid  bepalen. English spoken. Met vertaling naar het Nederlands

Het Antwerpse 8 maars comité interviewt de Nederlandse activiste Khadija Hyati die strijdt voor betere rechten voor schoonmakers (v/x/m).

Max. 150 deelnemers
Theaterzaal, 11u.-12.15u.

Samen Feminist Nu Voor Morgen

Furia stelt haar eisenpakket voor met voorstellen voor een feministische toekomst. Performances onderstrepen de strijdbaarheid. 

Hind Eljadid is een 25-jarige woordkunstenaar uit Antwerpen en bouwt met ZonderWolk een eigen sociaal-artistiek platform uit dat ook een veilige haven biedt aan beginnende woordkunstenaars. Hinds werk staat in teken van maatschappijkritiek en bewustwording. Het is haar missie om sociale problematieken in beeld te brengen en stemmen uit precaire posities te laten horen. Op het podium verkondigt ze haar ongezouten mening. In 2018 won ze hiervoor de BILL Award Ultima.

Mel Ross is een engelstalige emcee uit Antwerpen, met roots in Pittsburgh (USA). Hoewel ze al langer in de hiphopscene vertoeft, begon ze pas in 2016 aan haar eigen muzikale traject en bracht ze begin 2019 haar eerste EP, "MelRoss Place" uit. Geïnspireerd door de 90s boombap era van HipHop, brengt ze haar eigen interpretatie van het genre. Haar opmerkelijke flow en opvallende persoonlijkheid maken van haar een artiest om zeker in de gaten te houden.

Max. 150 deelnemers
Theaterzaal, 13.30u.-14u.

WORKSHOPS

Bondgenootschap

Sommige vrouwen krijgen vaak te maken met uitsluiting, anderen minder. Soms wordt je zelf uitgesloten, of ben je getuige van uitsluiting. In deze workshop pluizen we uit hoe we ons samen kunnen verzetten tegen uitsluiting. We verzinnen kleine en grote acties die maken dat àlle stemmen gehoord worden. 

Onder deskundige begeleiding van Birsen Taspinar (psychologe) en Saïla Ouald Chaïb (mensenrechten juriste) zoeken we hoe bondgenootschap kan werken op verschillende niveaus. 

Max. 30 deelnemers
Balletzaal 14u.- 16u.

Dekolonisering en Afrofeminisme

Het woord dekolonisering duikt om de haverklap op. Maar wat betekent het eigenlijk? Het dekoloniseren van de vrouwenbeweging in Vlaanderen moet nog beginnen. Hoe tekent dat de ervaringen van vrouwen? Deze workshop biedt in de eerste plaats ruimte voor het delen van deze ervaringen. Vanuit het Afrofeminisme gaat Stella Nyanchama Okemwa, Hand in Hand, daarna samen met jullie op zoek naar antwoorden. 

Max. 20 deelnemers
Tussenlokaal 14.00u- 16.00u.  en 16.15u.- 18.15u.

De arbeidsmarkt: what’s in it for you and me?

Over on(der)gewaardeerde kennis en vaardigheden en stereotypen op de arbeidsmarkt: hoe zou het anders kunnen en hoe kan beleid deze verandering ondersteunen? Deze workshop wordt begeleid door Sophia Hongokoesoemo ( Minderhedenforum) en Sarah Scheepers, Fatma Arikoglu en Carolina Mojica (ella vzw)

Max. 30 deelnemers
Muzieklokaal 14u- 15.30u.

Jongerencafé

Aan verschillende tafels fileren we verschillende thema’s met jongeren. Hoe raakt het thema jou als jongere, wat vind jij er intrigerend aan? Hoe zie jij wegen om ermee aan de slag te gaan? De tafels worden kundig gemodereerd door verschillende jonge vrouwen.

Max. 20 deelnemers
Koepelzaal 16.15u. -18.15u.

INTERACTIEF PANELGESPREK

Mannen en feminisme

Waarop botsen mannen die zich feminist noemen? Hoe kunnen mannen hun privilege als man inzetten om solidair te zijn in de strijd tegen seksisme? Kunnen we samen genderstereotypen in vraag stellen? Moderator, panel én publiek buigen zich over samenwerkingsvoorwaarden. Hoor, en wissel uit met Carlien Coppieters (Vrouwenraad en platform Vrij Spel, kinderen kiezen wel), Aaron Van Parys (Genderflux), Eric Niyibizi Cyuzuzo (Rainbownation Brussels) en Henk De Smaele (Historicus, UAntwerpen). 

Rachael Moore (Rainbowhouse Brussels) leidt het gesprek en de uitwisseling in goede banen. 

Max. 40 deelnemers
Danszaal 14.00u- 15.30u.  en 16.15u.- 17.45u

ONTMOETING & NETWERKING

De Grote Feministisch Uitwisseling

Tal van organisaties zitten voor je klaar met een prikkelende vraag. Praat, deel, luister en maak kennis met de andere bezoek.st.ers. Je kan aanschuiven aan de tafel van je voorkeur en doorschuiven naar keuze.

Iedereen welkom.

Foyer en Koepelzaal, 14u.-16u.

ACTIE

Geschiedenis van het feminisme

Maak een poster over wat er in jouw feministische leven belangrijk is geweest. Je draagt zo bij aan een project van het Archiefcentrum voor Vrouwengeschiedenis over de geschiedenis van het feminisme de voorbije 50 jaar.

Foyer 14u. - 16u.

Zeefdruk

Op deze Vrouwendag geven we diversiteit een gezicht. Laat jouw t-shirt bedrukken met het opschrift ‘This is what a feminist looks like’. Als je geen t-shirt bij hebt, kan je je een t-shirt aanschaffen uit het assortiment van de kringwinkel (€ 2).

In samenwerking met DOP platform en de Kringwinkel

Zaal 7 14u.-18u.

LITERAIRE EN BEELDENDE KUNST

Film

Girls on film screent films door en over vrouwen. Sofie, Chiara en Eline selecteerden de film La Source des Femmes (2011) van Radu Mihaileanu.

Max. 120 deelnemers
Theaterzaal 16.15u.-18.15u.

Boekenforum

Feministische boeken voor groot en klein zijn beschikbaar aan de stand van de Groene Waterman in de Foyer (12u15 - 18u15). Vijf auteurs geven uitleg en wisselen met jullie uit in het Literair Salon.

14.00 uur Anja Meulenbelt, Brood en rozen. Over klasse en identiteit.

14.30 uur Jozefien Daelemans, De naakte waarheid. Body bullshit ont(k)leed.

15.00 uur Sari Mar, Papieren vleugels.

15.30 uur gedichten van Elvire D, vrijwilligster in Buurthuis De Buurt (AIF+) en Kamiano

16.00 uur Houssnia El Azouzi, Gebroken ziel

16.30 uur Marleen Hufkens i.o.v. Brigitte Boffin, Gender & diversity

Literair Salon 14u - 17u.

Poëzie

Kristien Spooren is lid van het Gentse collectief Auw La, won zilver in Naft voor Woord en was  finalist in het BK Poetry Slam. Momenteel werkt ze aan een eigen gedichtenbundel. Kristien is doctoraatsstudent in de medische antropologie en geeft workshops creatief schrijven voor mensen met een eetstoornis. Haar fragiele poëzie tekent een wereld vol beelden die naar adem doen happen. Je hoort haar aan het werk in de workshop bondgenootschap en mannen en feminisme

Balletzaal 14u
Danszaal 16.15u.

Feminisme en fotojournalistiek in Zuid-Amerika

Verzetsverhalen uit Latijns-Amerika in beeld. Iedere vrouw en iedere feministische groep heeft haar eigen verzetsverhaal.

Balletzaal 11u.-16u.

Fototentoonstelling vrouwen en diversiteit

Brigitte Boffin portretteerde vrouwen in al hun diversiteit.

Balletzaal 11u.-16u.

Praktisch

Iedereen, m,v, x, is van harte welkom op 11 november in 't Werkhuys in Antwerpen van 10u30 tot 18u15.
Inkom: 5 euro (3 euro voor werkzoekenden, studenten en kleine inkomens), kinderen gratis. Er zal kinderopvang voorzien worden.

Rolstoelgebruikers vinden toiletten op het gelijkvloers. De zeefdruk in Zaal 7 is jammer genoeg niet bereikbaar met rolstoel. Furia probeert de Vrouwendag op zoveel mogelijk manieren toegankelijk te maken. Tips voor de toekomst zijn altijd welkom aan de Furia-stand in 't Kaffee.

Wegbeschrijving

't Werkhuys bevindt zich in de Zegelstraat, nr 13 in Borgerhout.

Het is vlot bereikbaar met het openbaar vervoer:
- vanuit Antwerpen Centraal met bus 410 / 416 / 417 / 427 / 429 tot halte Borgerhout De Roma / tram 8 of 10 tot halte Borgerhout Zegel Metro op 90m van de locatie
- vanuit Antwerpen Berchem met bus 30 richting Sint-Jansplein tot halte Borgerhout De Roma

Of te voet vanuit Antwerpen Centraal (25min.)

Meer info: T 02 229 38 73 - Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken. 

De Vrouwendag?

Sinds 1972 doet de Vrouwendag elk jaar een andere stad aan, zodat telkens een nieuwe groep de kans krijgt om het programma vorm te geven. Furia ondersteunt dat lokale platform inhoudelijk en praktisch. 

Het eindresultaat na een klein jaar regelmatig samenkomen en overleggen is een feministisch evenement om u tegen te zeggen. Vaak (maar niet altijd) wordt er rond één thema gewerkt, met workshops, een debat, lezing, concert… Op het netwerkmoment krijgt u de kans uw vragen te laten beantwoorden door de lokale organisaties. Tussendoor kun je uitblazen en bijpraten of kennismaken onder het genot van een hapje en een drankje. Natuurlijk is er ook kinderopvang.

Op de Vrouwendag is iedereen welkom, vrouw, man, x… Je houdt er de vinger aan de pols van het feministische debat en Furia formuleert er ook telkens eisen aan het beleid.
Dit jaar is de Vrouwendag een initiatief van Furia (vroeger Vrouwen Overleg Komitee), in samenwerking met een Antwerps platform van vrouwen- en andere middenveldorganisaties.

Zin om de Vrouwendag naar jouw stad te halen? Leuk! Neem contact met ons op door een mailtje te sturen naar: Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.

Voorbije vrouwendagen

Gepubliceerd in vrouwendag

‘Anderhalf jaar na de #MeToo-golf blijft het pijnlijk stil inzake preventie van geweld’, schrijven Bieke Purnelle, directeur Rosa (kenniscentrum voor gender en feminisme); Sofie Degraeve, woordvoerder Furia (pluralistische feministische vrouwenorganisatie en denktank); Sarah Scheepers, coördinator Ella (kenniscentrum gender en etniciteit). 

"We tellen ze niet echt, de meisjes en vrouwen die zich “op het verkeerde moment op de verkeerde plaats” bevinden. We weten wel dat ze met veel te veel zijn. Tachtig per dag, zo wordt geschat.

Natuurlijk bevinden zij zich niet op het verkeerde moment op de verkeerde plaats. Meisjes en vrouwen hebben het recht om te gaan en staan waar ze willen, en zouden daar veilig moeten zijn. Julie Van Espen mocht zijn waar ze was toen iemand haar aanrandde en vermoordde.

Wat Julie werd aangedaan roept een aantal bedenkingen, vragen en pijnlijke vaststellingen op.

JUSTITIE SCHIET TEKORT

Er woedt een heftig debat over het in gebreke blijven van justitie. Veel kritiek is terecht, en allesbehalve nieuw. Dat seksueel geweld nauwelijks wordt bestraft – de hoofdverdachte van de moord heeft twee eerdere veroordelingen voor verkrachting – is een schandvlek in ons wetgevend kader. De seponeringsgraad is onaanvaardbaar hoog. In België staan er zwaardere straffen op schriftvervalsing dan op verkrachting. Nochtans zijn slachtoffers vaak getekend voor het leven.

Besparen op justitie heeft een hoge prijs: inertie, tenenkrommende achterstand in strafrechtelijke dossiers, overvolle gevangenissen, haastige psychiatrische verslagen, een gebrek aan constructieve sancties en aan nodige initiatieven voor begeleiding en reïntegratie van daders. De prijs van die besparingen wordt betaald door de zwaksten in onze samenleving: zij staan helemaal onderaan de lijst van prioriteiten.

Dat beknibbeld werd op de middelen en het personeel van de cel Geweld van het Instituut voor Gelijkheid van Vrouwen en Mannen is een bedenkelijke beslissing, vermits dat instituut moet instaan voor de coördinatie van het beleid inzake (seksueel) geweld op vrouwen.

VERTROUWDE DADERS

De moord op Julie is geen klassieke case. Driekwart van de geregistreerde verkrachtingen gebeurt door een bekende van het slachtoffer. De vreemde man in de bosjes is eerder uitzondering dan regel. Die vaststelling en een gebrek aan bewijslast maken onderzoeken en bestraffen soms lastig, maar ze kunnen geen excuus zijn om de handdoek in de ring te gooien. Inzetten op meer en betere expertise inzake seksueel geweld bij alle bevoegde diensten maakt een groot verschil.

Dat blijkt uit de ervaring met de zorgcentra na seksueel geweld, waar slachtoffers niet langer van hot naar her gestuurd worden, maar op één plek onderzocht en bijgestaan worden door een gespecialiseerd team. Gelukkig werd dit pilootproject onlangs structureel verankerd en wordt het uitgerold in alle provincies. Ook de Hoge Raad voor Justitie is wakker en lanceerde afgelopen vrijdag een reeks concrete aanbevelingen. Het zijn voorzichtige stappen in de goede richting, maar het is allesbehalve genoeg.

NOOD AAN PREVENTIE

Anderhalf jaar na de #MeToo-golf blijft het pijnlijk stil inzake preventie van geweld. Ja, het is nodig om justitie te hervormen en seksueel geweld daar een ernstige plaats in te geven. Ja, het is nuttig om meldpunten op te richten. Natuurlijk zijn geïntegreerde hulpcentra waardevol voor slachtoffers. Maar waar blijven de ideeën en de plannen om het aantal slachtoffers en het aantal daders te doen dalen? Elke melding, elke aangifte is er één te veel en komt eigenlijk te laat. Het is noodzakelijk en urgent om in te zetten op educatie inzake genderverhoudingen, seksualiteit, macht en fysieke integriteit. Wat vage bewoordingen in de eindtermen van ons onderwijs over genderidentiteit, zonder enige verwijzing naar machtsstructuren en maatschappelijke ordening, volstaan niet. We moeten met jonge mensen in gesprek gaan over seks, macht en gender, binnen en buiten de schoolmuren. De aanpak van seksueel geweld is een maatschappelijke verantwoordelijkheid.

ELK SLACHTOFFER TELT

Julie Van Espen was een geliefde, jonge studente met een veilig en stabiel sociaal netwerk. Achter de schokkende Belgische verkrachtingscijfers gaan echter veel verschillende meisjes en vrouwen, maar ook jongens en mannen schuil. Vrouwen zonder papieren. Minderjarigen. Vrouwen in precaire jobs. Vrouwen op de vlucht. Dakloze vrouwen. Sekswerkers. Mensen die niet de mogelijkheid hebben om te laten horen wat hen overkwam. Omdat ze hun job kunnen verliezen. Omdat ze geen sociaal netwerk hebben. Omdat niemand hen gelooft. Omdat de dader macht heeft, of een vriend van de familie is.

De verontwaardiging over deze intrieste zaak is oprecht en terecht. Laten we ze gebruiken om eindelijk het recht op veiligheid van alle meisjes en vrouwen, jongens en mannen ernstig te nemen, ten gronde na te denken over wat daarvoor nodig is, en de handen uit de mouwen te steken. Het is de hoogste tijd."

 

Deze opinie verscheen op 7/05/2019 in De Morgen.

Gepubliceerd in Algemeen

"Niet repressie en gemoraliseer, maar wel de versterking van de maatschappelijke positie van de sekswerker moet de focus vormen van het beleid" "We zouden beter verontwaardigd zijn over de werksituatie van sekswerkers en over de omstandigheden die hun keuzes bepalen, zoals armoede, discriminatie en uitsluiting."

Lees hier het opiniestuk waarin Furia pleit voor een genuanceerde kijk èn beleid op deze complexe realiteit.

Gepubliceerd in Algemeen

Het verbeeld feminisme van Griet Vandermassen

Is Griet Vandermassen zo onzeker over haar ideeën dat ze een verbeeld feminisme in stelling moet brengen? In het interview in Zeno (DM 20/04) trekt ze van leer tegen een ‘klassiek feminisme’. Een feminisme dat vrouwen zogezegd voorschrijft wat ze moeten doen en hoe ze zich moeten gedragen en hen in de rol plaatst van weerloze poppetjes zonder eigen wil.

De rode draad van het feminisme – dat veel verschillende vormen kent - is nochtans net een pleidooi voor maximale vrijheid en ontplooiingskansen. Of het nu gaat om het speelgoed van je voorkeur of het aantal sekspartners, de manier waarop je je kleedt, de hoeveelheid zorg die je opneemt of het beroep dat je uitoefent. Net het omgekeerde dus van het voorschrijffeminisme dat Vandermassen uitvindt.

Vandaag is die vrijheid er nog altijd niet. Vandermassen wijst daar zelf op wanneer ze het heeft over de dubbele seksuele moraal of over de jongen die het risico loopt gepest te worden als hij in prinsessenjurk naar school wil. Dat heeft alles te maken met cultureel geconstrueerde ideeën over vrouwelijkheid en mannelijkheid, over wat hoort voor meisjes en jongens. Lijden wij aan ‘bio-aversie’ omdat we dat analyseren, aan de kaak stellen en willen veranderen?

Het is best een interessante vraag of de dubbele seksuele moraal en het daarop gebaseerde gedrag van vrouwen en mannen biologisch of maatschappelijk bepaald is. Maar wat ons vooral interesseert, is dat morele standaarden - gelukkig maar - veranderbaar zijn. Die veranderingen worden maatschappelijk gestuurd en kunnen op vrij korte termijn oude stereotypen en structurele barrières effectief slopen.

De manier waarop Vandermassen de discussie over deeltijds werk voorstelt, is ronduit beschamend. Ze doet alsof het ‘klassiek feminisme’ ontkent dat vrouwen keuzevrijheid hebben. Vrouwen kiezen wel degelijk vaak voor deeltijds werk. Maar ze kiezen binnen het maatschappelijk beperkend kader van onder meer een gesegregeerde arbeidsmarkt, tekorten in de kinderopvang, onaangepaste werktijden en de druk om zowel een inkomen te verwerven als voor het gezin te zorgen. Uiteraard zijn er vrouwen die deeltijds werk als een goede oplossing ervaren, maar er zijn er aantoonbaar veel die onvrijwillig of noodgedwongen deeltijds werken. Dat verwijten wij die vrouwen niet. De vrouwenstaking van 8 maart wilde net de onzichtbare zorgarbeid van vrouwen belichten.

Feminisme ziet zorg als een maatschappelijke verantwoordelijkheid en wil net dat iedereen de keuze kan maken om ook te zorgen. Ook alleenstaande ouders die nog veel meer vastlopen in de ratrace van combinatie van arbeid en gezin, maar zich financieel geen zorgverlof kunnen veroorloven. En ook mannen. Uit de steeds luider klinkende roep van vaders voor een uitbreiding van het geboorteverlof en hun verhalen over de moeilijkheden die ze ondervinden bij het opnemen van zorgverloven, blijkt trouwens hoezeer zorgen geen genetische voorbestemdheid van alleen vrouwen is, maar een universele menselijke behoefte.

Het zijn niet ‘de feministen’ die voltijds werken als dé oplossing naar voor schuiven. Evenmin schikken we ons in het overwicht van vrouwen in deeltijdse arbeid. Daarvoor weegt deeltijds te zwaar op de financiële zelfstandigheid van vrouwen. Wat veel feministen willen, is een samenleving die zo is georganiseerd dat het verwerven van een volwaardig inkomen voor vrouwen en mannen hand in hand kan gaan met tijd voor zorg en andere engagementen. Bijvoorbeeld door een kortere werkweek met loonbehoud (Furia / Vrouwen Overlegkomitee pleit daar nota bene al bijna 50 jaar voor). Zo krijgt iedereen de kans om én te zorgen én financieel onafhankelijk te zijn. Het is dé maatschappelijke voorwaarde opdat vrouwen en mannen echt vrije keuzes kunnen maken.

Ook als het over geweld gaat, heeft Vandermassen oogkleppen op. Na #MeToo verbaast het dat Vandermassen helemaal niet denkt aan geweld als één van de mogelijke verklaringen waarom jongens wel en meisjes niet ingaan op het voorstel om met een onbekende het bed in te duiken. De loskoppeling van seks en macht bij seksueel geweld miskent decennia criminologisch onderzoek.

Bovendien is de bewering dat mannen het niet zo erg vinden als een vrouw zich opdringerig gedraagt een kaakslag voor mannelijke slachtoffers. Daarom is het zo belangrijk om jongens en meisjes niet zozeer te leren dat ze anders in elkaar zitten, maar net wel dat niemand het leuk vindt als iemand zich opdringerig opstelt.

Feminisme heeft ook helemaal geen aversie van biologie, zoals Vandermassen meent. Integendeel, feministen wijzen net op de risico’s van blindheid hiervoor. Zo missen artsen sommige ziektepatronen of schatten ze die fout in omdat ze zich bij vrouwen anders manifesteren. De farmaceutische sector test medicatie liever niet op vrouwen vanwege de hormonale invloed van de menstruatiecyclus, maar nadien gebruiken natuurlijk ook vrouwen die medicijnen. De auto-industrie voerde tot voor kort enkel testen met dummies op mannenmaat uit, waardoor vrouwen bij ongevallen meer risico op blessures lopen.

Waar feminisme wel moeite mee heeft, is de blindheid voor de maatschappelijke inbedding van de biologie. Net zoals elke wetenschap is biologie niet geheel waardenvrij. Zo werden decennia geleden hele andere conclusies verbonden aan het gegeven van over een baarmoeder te beschikken. Het zou Vandermassen sieren mocht ze de kennis raadplegen die hierover binnen gender- en diversiteitsstudies ontwikkeld wordt aan haar eigen instelling, de UGent.

Tegelijk stemt die evolutie in de sociaal-biologische verklaringen ook optimistisch. Het toont net hoe veranderlijk ideeën kunnen zijn die aan biologie gekoppeld worden. De nieuwe rollen die vrouwen en mannen bevechten in de samenleving, zetten telkens opnieuw die eeuwenoude opvattingen over vrouwelijkheid en mannelijkheid op de helling. Moderne feministen houden daar rekening mee. Misschien kan Vandermassen dat in de volgende heruitgave van haar boek ook doen?

 

Een ingekorte versie van deze opinie verscheen op www.demorgen.be op 24/03/2018.

Gepubliceerd in Algemeen

"De discussie naar aanleiding van de video zegt iets over hoe ongelooflijk moeilijk het is om je als vrouw 'goed' te kleden. Wat vrouwen ook aantrekken, hun uiterlijk wordt altijd gelabeld en genormeerd. Het bekritiseren van het uiterlijk van vrouwen is een eeuwenoude manier om ze te disciplineren en te reguleren. Om ze in toom te houden."

Furia schreef een opinie in De Wereld Morgen na de discussie rond het verkiezingsfilmpje van enkele vrouwelijke N-VA koptstukken.

 

Gepubliceerd in Algemeen

“Furia, Furia?”, horen we u denken, “ik surfte toch naar het VOK, op www.vrouwendag.be”?

Dat klopt. U bent goed terechtgekomen bij het Vrouwen Overleg Komitee anno 2016, dat voortaan Furia heet. We hebben het lang gedaan met een naam de eigenlijk nooit heel bewust is gekozen, die gewoon vertelde wat er in 1972 gebeurde: een groep vrouwen kwam samen voor overleg en besloot dat een vaste vorm te geven in een ‘comité’ (al snel progressief gespeld als komitee).

Het Vrouwen Overleg Komitee dus. Een organisatie die naam maakte met uitgesproken standpunten, spitse acties en jaarlijks een strijdbare Vrouwendag. En die voortaan vaart onder de vlag van Furia.

Furia, waarin onze passie voor een betere wereld doorklinkt, de vurigheid van ons feminisme, de verontwaardiging die ons drijft. Als Furia houden we helemaal de feministische, strijdbare, kritische en solidaire koers aan van de voorbije 45 jaar mét oog voor de uitdagingen van vandaag.

Graag tot op de Vrouwendag of één van onze andere activiteiten. 

 

Gepubliceerd in Netwerk

FURIA OP SOCIALE MEDIA