“Liefste dagboek. We wonen nu een jaar samen, mijn nieuwe partner en ik. Maar deze keer is het anders. Mijn uitkering is van mij, en blijft van mij. We delen een voordeur, maar ik behoud mijn financiële autonomie. Er is geen scheve machtsdynamiek. Er valt niets te controleren of te chanteren. En mocht het ooit misgaan? Dan hoef ik niet eerst te overleven op zijn genade, maar heb ik een eigen inkomen om op terug te vallen. Samenleven betekent niet langer dat ik financieel afhankelijk moet worden. ”

We lezen mee in het dagboek van Nora, in 2040. Haar eigen inkomen garandeert dan wel geen relatie zonder geweld, maar het geeft haar wel de ruimte om zelf te beslissen en te kunnen vertrekken wanneer dat nodig is. 

In datzelfde jaar bespreekt een klas van het vierde middelbaar een case van een intiem beeld dat zonder toestemming is verspreid. De leerkracht weet hoe het gesprek te begeleiden. Niemand vraagt waarom het slachtoffer ooit die foto maakte. Medeleerlingen engageren zich om de verspreiding te stoppen en vragen het slachtoffer hoe ze kunnen steunen. Wie het beeld deelde, wordt aangesproken op hun verantwoordelijkheid en begeleid om herhaling te voorkomen. Grenzen en toestemming staan al jaren op het lesprogramma. 

Elders zoekt een vrouw hulp na patnergeweld. Ze hoeft niet eerst bij vijf diensten haar verhaal te doen. Een herstelpakket biedt meteen een veiligheidsplan, financiële noodhulp, hulp bij huisvesting en gratis sociaal-juridische en psychologische begeleiding, ook voor haar kinderen. Ontslagbescherming of een tijdelijke vrijstelling van activering geeft haar de ruimte om te herstellen. Vertrekken betekent niet langer kiezen tussen geweld en bestaansonzekerheid.

In haar buurt weten bewoners intussen hoe ze signalen van geweld kunnen herkennen en veilig kunnen reageren. Sociaal werkers ondersteunen hen. Slachtoffers vinden sneller steun, plegers worden aangesproken en naar passende hulp geleid. De omgeving wacht niet tot het geweld escaleert.

Een verre utopie van naïeve feministen? Geenszins. Het komt erop aan vandaag de juiste keuzes te maken. Daar kunnen we meteen mee beginnen. Zo is een eigen inkomen ook een kwestie van veiligheid.  Het inkomen van mensen in een kwetsbare financiële situatie niet langer beperken bij samenwonen, maakt hen weerbaarder tegenover geweld. 

Het rapport van de statistische instanties van ons land in 2024 is glashelder: vrouwen met een handicap of chronische ziekte, werkloze vrouwen en vrouwen die zich geen uitgave kunnen veroorloven van 300 euro blijken 3 keer kwetsbaarder voor psychologisch partnergeweld, 6 keer kwetsbaarder voor fysiek partnergeweld en maar liefst 10 keer kwetsbaarder voor seksueel geweld.  Het herstelpakket komt dan weer alvast tegemoet aan de huisvestingsproblemen van veel slachtoffers.

Preventie moet een vaste plek krijgen op school. Grijp daarom de ontwikkeling van nieuwe minimumdoelen voor het secundair onderwijs aan om een brede relationele en seksuele vorming en digitale geletterdheid te verankeren. Dan zal GREVIO, de experten die toezien op de naleving van het Verdrag van Istanbul ter bestrijding van gendergerelateerd geweld, niet langer aan de alarmbel hangen zoals in de doorlichting van 2025. 

In Duitsland en Oostenrijk wordt nu al geëxperimenteerd met Wijken zonder Geweld en worden buurtbewoners gemobiliseerd tegen partnergeweld. Wat houdt ons tegen om in de strijd tegen gendergerelateerd geweld ook hier duurzaam te investeren in die aanpak, samen met buurt- en jeugdwerk? Een zorgzame buurt vertaalt zich niet in camera’s, maar in stevige sociale netwerken waarin bewoners - ondersteund door sociaal werkers- de nodige tools hebben om grensoverschrijdend gedrag te herkennen, er gepast op te reageren en samen de diepere oorzaken aan te pakken.

Bovendien zou het een passend antwoord zijn op een omvangrijk maatschappelijk probleem: Maar liefst 1 op 3 Belgen krijgt in hun leven te maken met partnergeweld, en 7 op de 10 slachtoffers wendt zich in eerste instantie tot een naaste voor hulp. 

Niet betaalbaar, horen wij  u denken? EIGE, het Europees Instituut voor Gendergelijkheid, raamde in 2019 de totale maatschappelijke kost van gendergerelateerd geweld voor België op meer dan 9 miljard. Naar hoeveel miljard is onze regering momenteel alweer op zoek in de begroting? Geen enkele beleidsmaatregel zal een grotere maatschappelijke en economische return opleveren dan nu fors investeren in de preventie van gendergerelateerd geweld.

Furia heeft haar huiswerk alvast gemaakt voor de Dag van het feminisme over geweld en rechtvaardigheid, op 11 november in de Arenberg in Antwerpen. U ook?