3 februari 2025. Na meer dan zeven maanden onderhandelen leggen de ministers van de regering De Wever I de eed af. Terwijl de kabinetten worden samengesteld, overschaduwt de ontdekking van de verkoolde lichamen van Gilberte A. (62) en haar 28-jarige zoon Alexis in een bos in Chimay de actualiteit. De echtgenoot en vader wordt gearresteerd en bekent. Een dag later, op 16 februari, wordt in Marcinelle Alison D., jonge moeder van een baby van drie maanden met meerdere messteken vermoord door de man met wie ze vijf maanden eerder trouwde. Eind februari wordt in Opwijk Ellen V. (39), verpleegkundige en moeder van drie jonge kinderen, dood aangetroffen, naakt en met de armen op de rug vastgebonden in haar bed. Haar partner geeft zich aan en wordt aangehouden.
Geschokt door een feminicideteller die tilt slaat, organiseren de al gevormde regeringen van Wallonië, de Federatie Wallonië-Brussel, Vlaanderen en het federale niveau dringend een Interministeriële Conferentie (IMC) voor Vrouwenrechten. Ze starten onmiddellijk met de ontwikkeling van een nieuw nationaal actieplan tegen gendergerelateerd geweld. De bescherming van vrouwenlevens wordt voortaan topprioriteit.
Nee. Sorry. Zo is het niet gegaan.
Een pakket waardoor slachtoffers kunnen vertrekken en niet moeten blijven
In werkelijkheid is er een jaar verstreken sinds het Arizona-regeerakkoord. Ondertussen bleef de teller oplopen: Daphné, Wendy, Thessa, … Volgens de blog Stop Féminicide verloren in 2025 minstens 23 vrouwen het leven door toedoen van een man, veelal hun (ex-)partner. Pas een jaar later, op 30 januari 2026, komt de IMC voor het eerst samen. Op de agenda: onder meer een herstartpakket voor slachtoffers van partnergeweld. Dit pakket wil slachtoffers ondersteunen die hun gewelddadige partner willen verlaten. Al in april 2024 werd over dit pakket een akkoord bereikt, maar het werd tot op vandaag niet ingevoerd.
Het pakket dat wij bepleiten, omvat een globale aanpak met vijf maatregelen. De eerste maatregel is dringende financiële steun om de eerste onkosten op te vangen. Elk slachtoffer zou ook recht moeten hebben op gratis gespecialiseerde sociaal-juridische begeleiding en psychologische opvolging. Snelle toegang tot een niet-meedeelbaar adres zou slachtoffers toelaten om hun individuele sociale rechten te activeren zonder gevaar voor represailles door de ex-partner. Tot slot zijn specifieke maatregelen op het vlak van werk en de zoektocht naar werk cruciaal. Dat maakt dat slachtoffers op eigen tempo stappen kunnen zetten zonder hun job te verliezen of gesanctioneerd te worden (in de werkloosheid, door het OCMW, in een integratietraject), net wanneer ze bijzonder kwetsbaar zijn.
Maak van de strijd tegen geweld (opnieuw) een politieke prioriteit
Wij, verenigingen uit diverse sectoren en uit het hele land, dringen er bij onze regeringen op aan om het herstartpakket zo snel mogelijk te realiseren. De drempels om te vertrekken zijn immers talrijk: economische afhankelijkheid, dwingende controle, angst voor eigen leven of dat van de kinderen, het risico op dakloosheid… Weggaan is geen simpele beslissing en het begin van een hele lijdensweg. Het geweld stopt niet. Integendeel, het kan zelfs escaleren: het merendeel van de feminicides door een partner vindt plaats in een context van een relatiebreuk. De reikwijdte van de stappen die gezet moeten worden, put vrouwen ook jarenlang uit. Vaak moeten ze zich alleen zien te redden. Eerst is het overleven, daarna heropbouwen. Het herstartpakket komt gedeeltelijk tegemoet aan deze uitdagingen. Tal van (voormalige) slachtoffers steunen trouwens deze eis, zoals blijkt uit de 3.236 handtekeningen die Vie Féminine verzamelde via een petitie.
Verschillende beleidsmaatregelen van de huidige regeringen zullen vrouwen meer in de armoede duwen en slachtoffers nog afhankelijker maken van hun partner. Vrouwen die al meervoudig kwetsbaar zijn – met migratieachtergrond, vrouwen in armoede, oudere vrouwen, enz. – worden extra getroffen. Het herstartpakket is dus een dringende maatregel, ook al zal het niet alles oplossen. Het moet deel uitmaken van een nieuw, gecoördineerd, ambitieus en voldoende gefinancierd nationaal actieplan tegen gendergerelateerd geweld. Tien jaar geleden ratificeerde ons land het Verdrag van de Raad van Europa ter bestrijding van geweld tegen vrouwen, beter bekend als het Verdrag van Istanbul. Intussen heeft België aanzienlijke vooruitgang geboekt, zoals in november vorig jaar werd erkend door GREVIO, de groep van experten die belast is met de evaluatie van de uitvoering van het verdrag.
Maar er blijft werk aan de winkel. GREVIO beveelt onder meer aan om “vrouwen die slachtoffer zijn van geweld in het hele land in staat te stellen te herstellen en economische onafhankelijk te worden via inzet van algemene sociale diensten, waaronder maatregelen die voorzien in financiële steun, onderwijs of opleiding, en begeleiding bij het zoeken naar werk en huisvesting”.
Seksistisch en seksueel geweld is een maatschappelijk probleem. Het is onze plicht om hier gezamenlijk op te reageren, en het is uw verantwoordelijkheid, dames en heren ministers, om alle nodige maatregelen te nemen om hier een einde aan te maken.
Deze opinie werd ondertekend door meer dan 150 organisaties waaronder Furia, Amazone, ella vzw, Keertij, Persephone, Plan International België, Punt vzw en Vrouwenraad.
