Met de burgerpetitie ‘Ze doen het toch’ vragen Federico Dessi en Emmy Deschuttere van Dokters van de Wereld samen met een 25-tal ondersteunende organisaties (waaronder ABVV, CM en Furia) om eindelijk werk te maken van een nieuwe abortuswet.
Vertragingsmanoeuvres, kibbelpolitiek en koelkastprocedures: al jaren beperkt de hervorming van onze abortuswet zich tot politiek mist spuien. De gevolgen van die Belgische aarzel- en schuifelpolitiek vertalen zich intussen in officiële cijfers: sinds 2021 zakken we elk jaar dieper weg in de officiële Europese ranking voor abortusrechten. Waar we vijf jaar geleden met een score van 78 procent nog de top 10 haalden, zakten we in 2025 met 65 procent weg naar de 12de plaats.
Eén van de verklaringen hiervoor vinden we door te kijken naar de andere Europese landen. Die gaan er in tegenstelling tot ons wel op vooruit. Frankrijk verankerde bijvoorbeeld in 2024 de vrijheid van abortus in de grondwet. Ook Luxemburg voerde recent een grondwetswijziging door en schafte net als Spanje en Nederland de verplichte wachttijd af. Denemarken en Noorwegen verlengden hun maximumtermijn dan weer tot 18 weken. Intussen bleef België ter plaatse trappelen, met als resultaat dat we vandaag slechter scoren dan Ierland, een land waar abortus in 2018 nota bene nog strikt verboden was.
Als het gaat over abortusrechten, flikkert de Belgische barometer al een tijd op oranje
Als het gaat over abortusrechten, flikkert de Belgische barometer al een tijd op oranje. Nochtans kan het politieke establishment terugvallen op een maatschappelijk draagvlak en een gebetonneerde wetenschappelijke consensus. Wat dat laatste betreft, verscheen in 2023 nog het expertenrapport, de vrucht van een ploeg academische, juridische en ethische experten die op vraag van de regering een jaar lang rigoureus timmerden aan de architectuur van een gloednieuwe abortuswet. Na de officiële overhandiging aan de regering stierf het rapport evenwel een snelle en stille dood en ligt het tot op vandaag stof te vergaren in een politieke schuif.
Wie geen stof vergaart, zijn de meisjes en vrouwen die door onze oudbakken abortuswet in de knoei geraken. Zo vertrekt in ons land elke dag minstens één meisje of vrouw met lood in de schoenen naar het buitenland, enkel en alleen omdat ons land blijft vastklampen aan de verplichte zesdaagse wachttijd en een beperkte maximumtermijn.
Sociale struikelblokken
Wat de bedenktijd betreft, hinken we trouwens ook achter op de rest: in net geen 29 van de 43 Europese landen is daar al lang geen sprake meer van. Terecht, zo blijkt uit onderzoek dat keer op keer bevestigt dat wie aanklopt bij een abortusarts, dat pas doet na een doordacht denkproces. Er is met andere woorden geen enkel argument voorhanden dat blijft pleiten voor een moraliserend wachtkamerbeleid dat er nog steeds van uitgaat dat vrouwen overhaaste of emotionele beslissingen nemen en daar met een bedenktijd voor moeten worden behoed.
Er is geen enkel argument voorhanden dat blijft pleiten voor een moraliserend wachtkamerbeleid
Hetzelfde geldt voor de maximumtermijn: die gaat niet alleen voorbij aan de huidige wetenschappelijke consensus over levensvatbaarheid, maar negeert tegelijk de legitieme waaier aan omstandigheden waardoor twaalf weken in realiteit een onhaalbare kaart wordt. Zo houdt de huidige termijn geen rekening met het feit dat perimenopauze, ziekte, onbetrouwbare contraceptie of een ingrijpende gebeurtenis zoals een scheiding er elke dag voor zorgen dat doordeweekse vrouwen pas in een later stadium op zoek kunnen gaan naar een abortus.
Wie daarbovenop ook nog eens kampt met sociale struikelblokken zoals extreme armoede, intrafamiliaal geweld of de afwezigheid van een zorgverzekering, moet zich vandaag systematisch schrap zetten voor een slopende race tegen de tijd, het teruggrijpen naar onveilige alternatieven of het uitzitten van een ongewenste zwangerschap.
Politiek nattevingerwerk leidde begin jaren 90 tot de allereerste abortusregeling in ons land. Maar vandaag is de wet bijna veertig jaar oud en bevindt ze zich in een wetenschappelijke en maatschappelijke midlifecrisis. Het is dan ook hoog tijd om de deuren en ramen wijd open te gooien en het wetgevende keurslijf eindelijk te voorzien van nieuwe, frisse en wetenschappelijk gefundeerde zuurstof.
Onderteken de burgerpetitie ‘Ze doen het toch’ voor een nieuwe abortuswet.
Ondertekend door:
ABVV, Aimer Jeunes, Amnesty International Belgium, Centre 320 Rue Haute, Centre d’Action Laïque, Christelijke Mutualiteit, Conseil des femmes francophones de Belgique, deMens.nu, Dokters van de Wereld-Médecins du Monde, Erasmushogeschool Brussel, Fédération des Centres de Planning et de Consultations, Fédération des Centres Pluralistes de Planning Familial, Fédération Laïque de Centres de Planning Familial, Formation Léon Lesoil, Groupe d’Action des Centres Extra Hospitaliers Pratiquant l’Avortement, Haute Ecole de la Province de Namur (Coordination du Bachelier Sage-Femme), Le Monde des Possibles, LUNAMOC - Mouvement Ouvrier Chrétien, Santhea, Sofélia, Solidaris, Soralia, VivaSalud, Vrouwenraad (uitgezonderd lidorganisatie Vrouw & Maatschappij), Furia.
